Over de hele wereld worden fossielen gevonden. Heel vaak wordt bij de ontdekking van een nieuw fossiel de veronderstelde plaats in het 'fossielenverslag' bepaald. Dit 'verslag' is de veronderstelde evolutionaire geschiedenis van al het leven op aarde. Maar dat is niet altijd even makkelijk. Veel fossielen lijken heel erg veel of zelfs precies op beesten die nog steeds leven. De verklaring die aangedragen wordt, is dat deze wezens zo goed 'aangepast' zijn dat ze niet meer hoeven te evolueren. Maar er is nog een ander probleem: de meeste van deze fossielen hebben ook geen duidelijk aanwijsbare (mogelijke) evolutionaire voorloper.
Neem het bericht op Science Daily: Een fossiel van een wesp. De oudste tot nu toe. Lijkt sprekend op hedendaagse wespen. Dit beestje zou dan 34 miljoen jaar niet of nauwelijks veranderd zijn. Dat is bijna zes keer zo lang als de tijd die nodig zou zijn geweest om mensen uit apen te laten evolueren. Dat een beestje zo lang niet verandert noemen ze gemakshalve 'stasis', omdat het stil is blijven staan in de (veronderstelde) continue ontwikkeling van soorten. "Als het werkt, hoeft het ook niet veranderd te worden," zegt men dan. Maar als onze aapachtige voorouders 'goed werkten', waarom zijn ze dan in mensen veranderd?
Of wat dacht je van dit bericht op PhysOrg, waar men het heeft over in amber gevangen beestjes. Er wordt gesproken over een 100 miljoen jaar oud fossiel van een gekko, waarbij aan de tenen exact dezelfde structuur ontdekt is als bij de hedendaagse gekko's, die ze in staat stelt om tegen gladde verticale vlakken op te lopen en zelfs ondersteboven aan het plafond te hangen. In het artikel wordt wel een mogelijke verklaring gegeven waarom soorten uitsterven, maar hoe de complexe eigenschappen van bijvoorbeeld gekko's zouden zijn ontstaan, is blijkbaar nog steeds een raadsel. Uitsterven is geen evolutie, het veegt de soorten van de kaart die zich niet kunnen aanpassen, maar het verklaart niet hoe nieuwe genetische informatie ontstaat.
Het oudste fossiel van een pelikaan (30 miljoen jaar oud) is volgens de BBC News gevonden in Frankrijk. Ook dit exemplaar verschilt niet of nauwelijks van de moderne pelikanen, afgezien van iets andere verhoudingen is er niets primitiefs aan. Onderzoekers zijn verrast. Geen merkbare evolutie in 30 miljoen jaar. In het artikel wordt ook de vleermuis genoemd, die 50 miljoen jaar hetzelfde is gebleven. Volgens de aangehaalde wetenschapper is dat de enige die verder nog bekend is. Dit is echter niet waar, er zijn namelijk vele voorbeelden van. Denk bijvoorbeeld eens aan de degenkrab, die een veronderstelde 500 miljoen jaar onveranderd is gebleven, net als vele andere leden van de 'Cambrische Explosie' en vele 'levende fossielen'. Er werd ook weer niet gesproken over een mogelijke voorouder van de pelikaan. In een artikel op New Scientist wordt het fossiel een "evolutionaire puzzel" genoemd en een mogelijke oplossing is ver te zoeken; niet alleen voor de pelikaan, maar ook voor verwante vogelsoorten.
Kleine knaagspoortjes op dinosaurusbotten geven aan dat er 75 miljoen jaar geleden al knaagdieren met vergelijkbare voortanden waren, aldus PhysOrg. Er werd gespeculeerd of deze oerknaagdiertjes wel zo goed konden knagen als de hedendaagse, maar die stelling is moeilijk hard te maken.
PNAS heeft een artikel over onder andere nijlpaarden en walvissen, waarin gezocht wordt naar een mogelijke gemeenschappelijke voorouder. Maar recent onderzoek heeft geen duidelijk verwantschap aangetoond. Er werden tanden van 26 verschillende soorten vergeleken, maar toont dat ook verwantschap aan? Er zijn walvisfossielen van 55 miljoen jaar oud en nijlpaardfossielen van 16 miljoen jaar oud. Kijken we naar nijlpaarden en walvissen, dan zien we uiterlijk niet veel overeenkomsten. Hoe zou een gemeenschappelijke voorouder eruit moeten zien?
  Aanvulling 5 juli: BBC News kwam vorige maand nog met een bericht over zoogdierharen, gevat in een stuk amber van 100 miljoen jaar oud (uit het 'Krijt tijdperk', gesteld op 145 - 65 miljoen jaar geleden). Van deze haren werd gezegd dat ze, net als de bovenstaande voorbeelden, wel erg veel lijken op die van hedendaagse zoogdieren. Er zijn overigens nog veel meer kleine beestjes gevonden in amber. Meestal is de overeenkomst met de ons bekende vorm vrij duidelijk te zien (zie ook dit CMI artikel). Een interessant detail is overigens dat er voor het ontstaan van amberfossielen een grote hoeveelheid water nodig is (CMI).

Een recent onderzoek, gepubliceerd door de PNAS, lijkt aan te tonen dat het bacteriële flagellum (dat 'staartje' waarmee een bacterie zich voortbeweegt) delen van de rotor kan vervangen terwijl hij draait, met een snelheid van enkele honderden tot duizenden omwentelingen per minuut. Deze moleculaire motor is een icoon geworden van de Intelligent Design beweging. Eerdere onderzoeken hebben al aangetoond dat delen van het stationaire gedeelte (de stator) tijdens het draaien vervangen werden, maar nu lijkt het ook bij de rotor te gebeuren. Het piepkleine motortje bestaat uit meerdere afzonderlijke onderdelen (eiwitcomponenten). Een bacteriën zelf zijn al zo klein dat we ze niet met het blote oog kunnen zien, maar deze kleine levende 'dingetjes' hebben ook nog eens één of meer van die kleine motortjes, die weer uit allemaal onderdelen bestaan. De onderzoekers weten al heel veel van deze motortjes, maar zeggen zelf dat ze nog maar net beginnen te begrijpen hoe het werkt. De eerste zin van het onderzoeksrapport begint met: "De bacteriële flagellummotor is een van de meest complexe biologische nanomachines." Met behulp van gespecialiseerde technieken konden bewegende onderdelen van de rotor zichtbaar gemaakt worden in tijdvakken van 30 tot 40 seconden, waarin de onderdelen veranderingen ondergingen. Dit kan zijn omdat er onderhoud plaatsvond of omdat deze verandering nodig is voor een functioneel doel, bijvoorbeeld het omdraaien van de draairichting van de motor. Bij de E-coli bacterie (die vier tot acht flagella bezit) kan het ook te maken hebben met het synchroniseren van de motoren. Hoe dan ook, de ontdekkingen zijn spectaculair en we kijken met spanning uit naar de verdere ontwikkelingen op dit gebied.